پسته‌ی ایران از دیرباز مشتریان زیادی در سراسر دنیا داشته است و در حال حاضر هم طرفداران زیادی در کشورهای مختلف دارد، صادرات پسته ایران یکی از مهم‌ترین و ارز آورترین محصولات خشکبار ایران است.محبوبیت پسته ایران در میان کشورهای عربی و حتی اروپایی زبان زد عام و خاص است و امروزه صادرات پسته ایران سهم قابل توجهی از ارز آوری را برای کشور ما به ارمغان آورده است؛اما کشورهایی دیگری مانند آمریکا و ترکیه توانسته‌اند سهم قابل توجهی از تولید و صادرات پسته را در جهان به دست آورند.

در چندین سال گذشته کشورهای آمریکا و ترکیه پیشرفت بسیار قابل توجهی در تولید و صادرات پسته داشته‌اند. کشور آمریکا توانسته در یک دهه گذشته سطح کشت پسته‌ی خود را به طرز قابل توجهی گسترش دهد، همین امر باعث شده که میزان تولید پسته آمریکا با رشد قابل توجهی روبرو شود و با تحریم‌های به وجود آمده برای کشور ما، مشکلاتی در زمینه صادرات پسته به سایر کشورها به وجود آید.

البته می‌بایست به این نکته هم توجه داشت که حجم قابل توجهی از تولید پسته در آمریکا صرف مصارف داخلی می‌شود و ایران همچنان جایگاه برتر در صادرات را داشته و می‌تواند داشته باشد، از دیگر رقبای جدی ایران در صادرات پسته کشور ترکیه است که البته با توجه به حجم کشت و تولید، این کشور رقیب جدی همانند آمریکا به حساب نمی‌آید.با وجود تحریم ها و رقبایی همچون آمریکا و ترکیه، ایران سالیانه حدود ۱.۲ میلیارد دلار پسته به کشورهای دنیا صادر می‌کند.

مراحل و قوانین صادرات پسته

برای صادرات مغز پسته یا پسته با پوست به کشورهای خارجی، باید چنین مراحلی را پشت سر بگذارید: 

تأمین پسته مرغوب  

اگر شخصاً باغ پسته داشته باشید، به تأمین‌کننده احتیاج ندارید. اما اگر یک بازرگان هستید و قصد دارید با کشاورزان این محصول همکاری کنید، ترجیحاً باید دنبال بالاترین کیفیت باشید. 

پسته‌های صادراتیِ ایران تنوع بالایی دارند. پسته‌های فندقی، اکبری، احمدآقایی، کله‌قوچی و بادامی از بهترین پسته‌های صادراتی هستند. پسته‌های شاه‌پسند دامغان، خنجری، عباسعلی، قزوینی هم برای صادرات مناسب‌اند. 

اینکه کدام پسته برای صادرات بهتر است، باید خام باشد یا فرآوری‌شده یا … به بازار هدف بستگی دارد. برای نمونه، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس خریدار مرغوب‌ترین و لوکس‌ترین پسته‌ها هستند؛ اما کشورهایی مانند روسیه به هزینه اهمیت زیادی می‌دهند و معمولاً مشتری محصولات گران نیستند. 

پس از انتخاب محصول و تأمین‌کننده معتبر، باید به ظرفیت تولید هم توجه کنید تا بعداً دچار چالش نشوید. استانداردهای بهداشتی و شرایط گمرکی مقصد هم فوق‌العاده مهم هستند. برای مثال، قوانین صادرات پسته در کشورهای اروپایی سخت‌گیرانه است، چون نسبت به میزان آفلاتوکسین در محصول حساس‌اند.  در شرایط ایدئال، شما باید درباره تمام این موارد تحقیق کنید و محصول را به‌درستی در کشور هدف بازاریابی کنید. 

نحوه صادرات پسته (بررسی استاندارد مقصد)

برای شروع فرآیند صادرات پسته باید نیاز مشتری در نظر گرفته شود که ممکن است بر اساس کشور مقصد نوع کیفیت پسته مورد نظر متفاوت باشد. معمولا کشورهای اروپایی در این قضیه سخت گیر هستند و بهترین کیفیت پسته به این کشورها صادر می شود. در مقابل کشورهای کمتر توسعه یافته و با درآمد متوسط، تمایل به خرید پسته با درجه کیفی متوسط را دارند.

بنابراین شما باید در ابتدا کشور مقصد را مشخص کنید و مطابق با نیاز بازار آنها، نوع و کیفیت پسته را انتخاب کنید. دقت داشته باشید که نوع پسته صادراتی باید مطابق با استانداردهای ذکر شده توسط مشتری و گمرک کشور مبدا و مقصد باشد. با توجه به اینکه پسته در لیست اقلام مواد غذایی قرار می گیرد، برخی از کشورها، قوانین سختگیرانه ای در خصوص واردات آن دارند و شخص صادر کننده باید این قوانین را به درستی بشناسد و مطابق با آن محصول را تامین کند.

به عنوان مثال کشور آلمان در خصوص مقادیر آفلاتوکسین در مواد غذایی بسیار حساس و سخت گیر است، به همین جهت فقط پسته های با مقادیر بسیار پایین سم آفلا توکسین به این کشور راه پیدا می کنند. دقت داشته باشید که این قوانین ممکن است در کشورهای مختلف، یکسان نباشند، پس سعی کنید قبل از هر اقدامی در زمینه تجارت پسته، این موارد را مد نظر داشته باشید.

بر اساس قوانین و مقررات کشور هدف در مورد واردات مواد غذایی و به خصوص استاندارد‌های واردات خشکبار و مواد غذایی در گمرک مقصد که در تمام کشور های اتحادیه اروپا ضروری است تا گواهی های سلامت مواد غذایی و رعایت حدود مجاز از آزمایشگاه های معتبر اداره استاندارد گرفته شود و برای برخی موارد خاص غذایی یا دارویی تاییدیه هایی از اداره غذا و داروی کشور گرفته شود. طی کردن این مراحل گرفتن مجوز ها و تاییدیه ها قبل از ارسال کالا از گمرک الزامی است.

دریافت تاییدیه سلامت برای صادرات پسته و فراورده های آن از نظر میزان آلودگی به سم آفلاتوکسین فرآیندی تا حدودی وقت گیر است که باید در جدول زمانبندی صادرات پسته به خوبی لحاظ شود تا مانع از ضرر و زیان احتمالی شود.

روش صادرات پسته ( مجوزهای لازم )

طی کردن مراحل بالا از الزامات صادرات پسته می باشد. پس از تهیه و تامین بار خود می بایست بسته بندی های مناسبی برای حمل نقل آن تهیه شود و تمامی اطلاعات شرکت و اطلاعات مربوط به بار را بر روی بسته‌بندی‌ها درج شود؛ البته بیشتر اوقات پسته به صورت فله صادر می شود که در این صورت می توانید اطلاعات را بر روی گونی یا به شیوه ی لیبل زدن هک کنید.

یکی از راحت‌ترین روش ها برای طی کردن مراحل گمرکی، استفاده از ظرفیت های گمرکی محل تامین بار است که برای صادرات پسته می توانید از گمرکات استان کرمان برای طی کردن پروسه ی اظهارنامه گمرکی و استاندارد ها و غیره استفاده کرد. در این فرآیند برای گرفتن مجوزهای لازم، گمرک و اداره استاندارد صادرکنندگان را ملزم به گرفتن تاییدیه های بهداشتی محصول و میزان آفلاتوکسین موجود می کنند. البته در صورتی که صادرات پسته به صورت بسته بندی کامل شرکتی صورت بگیرد و دارای مجوزهای بهداشتی شرکت بسته بندی باشد نیازی به تاییده ی مجدد ندارند، این روش مخصوص صادرات پسته فله می باشد.

جهت گرفتن تاییدیه استاندارد و بهداشتی ابتدا از بار موجود نمونه گیری می شود، سپس به آزمایشگاه مواد غذایی و استاندارد ارجاع داده می شود تا گواهی بهداشت و سلامت نباتات گرفته شود. در تمامی مراحل بالا می توانید از کمک و مشاوره‌ی شرکت ها و افراد ترخیص کار نیز استفاده کنید تا با سرعت این مراحل طی شوند.