ایران و عراق دو کشور همسایه با روابط فرهنگی و تاریخی نزدیکی هستند و تجارت بین آنها از اهمیت زیادی برخوردار است. تجارت ما بین این دو کشور در حوزه واردات محصولات غیرنفتی بسیار گسترش یافته و عراق میتواند به عنوان یک منبع مهم و حیاتی برای تأمین نیازهای ما در برخی از صنایع مورد استفاده قرار گیرد. بعضی از پرسودترین محصولات وارداتی غیرنفتی از عراق به ایران عبارتند از: لوازم خانگی، خودرو، مواد غذایی، مصالح ساختمانی، لوازم آرایشی و بهداشتی و غیره.
چرا واردات از عراق؟
- نزدیکی جغرافیایی: فاصله کوتاه میان دو کشور هزینههای حملونقل را کاهش داده و واردات را اقتصادیتر کرده است. این نزدیکی همچنین زمان ارسال کالاها را به شدت کاهش میدهد که به تجار امکان میدهد با سرعت بیشتری به تقاضای بازار پاسخ دهند.
- تقاضای بالا برای کالاهای ایرانی: عراق به دلیل بازسازی زیرساختها و توسعه بازار مصرفی خود، به کالاهای مختلفی نیاز دارد که بسیاری از آنها توسط ایران تأمین میشود. آمارها نشان میدهد که در سال گذشته حجم تجارت میان دو کشور از مرز ۱۰ میلیارد دلار عبور کرده است.
- روابط تجاری مستحکم: توافقات تجاری دو کشور و تسهیلات ویژه برای واردات و صادرات، به گسترش مبادلات کمک کرده است. همکاری در زمینه تسهیل تعرفههای گمرکی و ایجاد مناطق آزاد تجاری نیز به افزایش حجم تجارت کمک کرده است.
- تنوع بازار: از مواد غذایی و محصولات کشاورزی گرفته تا مصالح ساختمانی و ماشینآلات صنعتی، عراق بازار گستردهای برای انواع کالاها دارد. این تنوع به تجار ایرانی فرصت میدهد تا در حوزههای مختلف سرمایهگذاری کنند.
علاوه بر این، عراق به دلیل بازسازی پس از جنگ و توسعه زیرساختهای اقتصادی، مقصدی ایدهآل برای صادرات و واردات کالاهای مختلف است. بررسی گزارشهای اخیر نشان میدهد که عراق یکی از سه شریک تجاری اصلی ایران در منطقه است.
هزینه واردات از عراق
هزینه واردات کالا از عراق به عوامل متعددی بستگی دارد و درک دقیق این هزینهها برای برنامهریزی مالی و جلوگیری از ضررهای احتمالی بسیار مهم است. موارد زیر تأثیرگذارترین عوامل در هزینه واردات هستند:
- تعرفه گمرکی کالاها: نوع و دستهبندی کالاها تعیینکننده میزان تعرفه وارداتی است. کالاهای اساسی معمولاً تعرفه کمتری دارند. به عنوان مثال، تعرفه واردات محصولات کشاورزی در مقایسه با کالاهای صنعتی کمتر است. طبق آمار سال ۲۰۲۳، تعرفه واردات کالاهای اساسی از عراق به ایران حدود ۵-۱۰ درصد کاهش یافته است.
- حملونقل: هزینه حملونقل به نوع کالا، حجم آن، و روش حمل (زمینی، دریایی یا هوایی) بستگی دارد. برای مثال، حمل زمینی از مرزهای مشترک ایران و عراق بسیار متداول و مقرونبهصرفه است. تخمین زده میشود که هزینه حمل یک کانتینر ۲۰ فوتی از مرز مهران به تهران در حدود ۳۰ میلیون تومان باشد.
- هزینههای گمرکی و ترخیص: این هزینهها شامل عوارض گمرکی، مالیاتها و هزینههای مربوط به خدمات ترخیص میشود. در سال ۲۰۲۴، قوانین گمرکی در برخی مرزها سادهتر شده و فرآیند ترخیص کالا سریعتر انجام میشود.
- بیمه و نگهداری کالا: برای اطمینان از امنیت کالاها در مسیر، بیمه و انبارداری ضروری است و هزینه آن بسته به ارزش کالا متغیر است. برای کالاهای با ارزش بالا مانند تجهیزات پزشکی یا الکترونیکی، بیمه بهویژه اهمیت دارد.
مثال عملی: برای واردات محصولات کشاورزی مانند خرما یا حبوبات، هزینه گمرکی پایینتر است، اما نگهداری و حملونقل نیازمند دقت بیشتری است، زیرا این محصولات به نگهداری در شرایط خاص نیاز دارند. همچنین،حمل کالاهای حجیم مانند سیمان و فولاد به دلیل وزن بالا هزینه بیشتری در بر دارد.
پرسودترین کالاها برای واردات از عراق
واردات میلههای فولادی و آهنی
یکی از محصولات اصلی وارداتی از عراق، میلههای آهنی و فولادی است که سهمی معادل ۱۸ درصد از کل واردات را به خود اختصاص دادهاند. این کالاها در صنایع مختلف از جمله ساختمانسازی و تولید استفاده گستردهای دارند.
دستگاههای تهویه مطبوع دو تکه
دستگاههای تهویه مطبوع دو تکه نیز از کالاهای وارداتی پرسود به شمار میروند. این محصول ۱۱.۴۶ درصد از واردات از عراق را تشکیل میدهد و برای مصارف خانگی و تجاری تقاضای زیادی دارد.
آلیاژهای آلومینیومی
آلیاژهای آلومینیومی، با سهم ۶.۹۱ درصد از کل واردات، از دیگر محصولات ارزشمند وارداتی هستند. این کالاها به دلیل استفاده در صنایع گوناگون، از اهمیت ویژهای برخوردارند.
لوازم خانگی و الکترونیکی
لوازم خانگی مانند ماشینهای ظرفشویی، یخچال، تلویزیون و سایر وسایل الکترونیکی نیز در میان محصولات وارداتی پرسود جای دارند. به طور خاص، ماشینهای ظرفشویی سهم ۱.۹۳ درصد از کل واردات را شامل میشوند.
کاغذ و مقوای کرافت و بازیافتی
واردات کاغذ و مقوای بازیافتی با سهم ۳.۵۷ درصد و مقوای کرافت سفید نشده با سهم ۲.۰۸ درصد، نشاندهنده اهمیت این محصولات در تأمین نیاز صنایع چاپ و بستهبندی است.
لاستیکهای رویی چرخ
لاستیکهای رویی چرخ، با سهم ۱.۷۹ درصد از واردات از عراق، به دلیل مصرف بالا در صنعت حملونقل از گزینههای اقتصادی به شمار میآیند.
محصولات نفتی فرآوریشده
محصولاتی مانند گازوئیل، بنزین و مازوت نیز به عنوان اقلام پرسود وارداتی، در صنایع انرژی و حملونقل جایگاه ویژهای دارند.
مواد غذایی
مواد غذایی شامل برنج، حبوبات، روغن، لبنیات، قند و شکر از دیگر کالاهای وارداتی سودآور هستند که به دلیل نیاز بالای بازار ایران، همواره مورد توجه تجار قرار دارند.
ضایعات آلومینیومی
ضایعات آلومینیومی با سهم ۱.۷۶ درصد از واردات از عراق، از جمله محصولات اقتصادی و کاربردی محسوب میشوند. این اقلام به دلیل قابلیت بازیافت، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
آسیابها و مخلوطکنهای خانگی
آسیابها و مخلوطکنهای خانگی با سهم ۴.۲۵ درصد از کل واردات، جایگاه مناسبی در فهرست کالاهای وارداتی دارند و به دلیل مصرف بالای خانگی، همواره تقاضای قابلتوجهی برای آنها وجود دارد.