فلزات از جمله مواد اولیه مهم در صنایع مختلف می باشند که با توجه به عدم تولید کافی این مواد در کشور و هزینه های هنگفت تهیه آن ها از معادن، امروزه اغلب صاحبین صنایع بزرگ و داخلی کشور از فلزهای وارداتی در تهیه محصولات تولیدی خود استفاده می کنند. در واقع دسترسی آسان به فلزات وارداتی و هزینه های پایین تر این روش نسبت به تهیه فلزات از معادن داخلی کشور، موجب شده تا طرفداران این کالا افزایش یافته و تجار به سمت واردات فلز در کشور روی آورند و بدین طریق نیازهای صنایع را تامین نمایند. بنابراین می توان گفت که آشنایی با چگونگی واردات و ترخیص فلزات از گمرک یکی دیگر از موضوعاتی است که بازرگانان باید پیش از شروع تجارت خود با آن آشنا شده و اطلاعات کافی در این زمینه را کسب نمایند.
همانطور که اشاره شد فلزات ازجمله مواد اولیه مهم و ضروری در ساخت و تولید محصولات مختلف صنایع می باشند. در صنایعی همچون صنایع خودروسازی فلزات همواره به عنوان یکی از مهم ترین و اصلی ترین مواد اولیه شناخته می شوند و لازم است صاحبین صنایع به تهیه این مواد در حجم کافی و کیفیت مناسب توجه ویژه ای داشته باشند. از این رو تجار نیز با در نظر داشت نیاز مبرم جامع به فلزات اقدامات گسترده ای را در زمینه واردات و ترخیص فلزات از گمرک به انجام رسانده اند تا نیازهای جامعه را بدین طریق پاسخ دهند.
امروزه فلزات وارداتی به کشور از کشورهای گوناگونی همچون ترکیه، چین، آلمان، کره و برخی دیگر از کشورهای اروپایی توسط تجار و بازرگانان داخلی به کشور وارد می شوند. تجارت و واردات فلزات سود کلانی را برای تجار به همراه دارد، به طوری که در بسیاری از تجارت های تازه تاسیس کارشناسان و مشاورین اقتصادی به تجار توصیه می کنند همواره از فلزات به عنوان یک کالای وارداتی پرسود استفاده نمایند.
واردات و ترخیص فلزات از گمرک نیز به مجوزها، اسناد و مدارک و قوانین بین المللی خاصی نیاز دارد که باید پیش از هرگونه اقدام در این زمینه با آن ها آشنا باشید یا از مشاورین و متخصصین باتجربه در این زمینه کمک بگیرید.
واردات انواع فلزات
شرایط واردات فلزات به ایران بسته به نوع فلز، زمینه مصرف، کشور صادرکننده، تعرفه گمرکی و قوانین استاندارد با یکدیگر تفاوت دارند. برای شروع ترخیص فلزات از گمرک، باید ابتدا ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت انجام شود و مجوزهای لازم از جمله استاندارد و در برخی موارد مجوزهای بهداشت یا انرژی اتمی (برای فلزات خاص) دریافت شود. همچنین روند تخصیص ارز وارداتی بر اساس اولویتهای وزارت صمت تنظیم میشود و نوع فلز نقش تعیینکنندهای در شیوه تأمین ارز (نیمایی یا دیگر روشها) دارد.
در مورد واردات فلزاتی مانند آهن و فولاد ( واردات و ترخیص فولاد )، اخذ مجوز استاندارد اجباری است. نرخ تعرفه گمرکی آنها به طور مستقیم تحت تأثیر میزان کربن، فرم فیزیکی محصول (مثل شمش یا ورق) و مبدأ صادرات قرار دارد. در بعضی بازهها، برای کنترل بازار داخلی و حمایت از صنایع داخلی، دولت موانعی برای ترخیص انواع فلزات اعمال میکند. واردات مس نیز بهجز مراحل مرسوم، در موارد خاص باید با تأیید سازمان انرژی اتمی همراه شود. نرخ تعرفه وارداتی مس در حالت خام، کاتدی یا ضایعات تفاوت داشته و از نظر ارزی، معمولاً در گروههای اولویتدار قرار دارد.
در جریان ترخیص فلزات، رعایت خلوص آلیاژی و استاندارد محصول ضروری است. اگر این فلز بهصورت قراضه وارد شود، نظارتهای زیستمحیطی نیز اجرا میشود. میزان تعرفه بسته به این دارد که فلز خام باشد یا به صورت محصول نهایی وارد شده باشد و در همین راستا تخصیص ارز وارداتی نیز متناسب با نوع محصول انجام میشود.
در مورد فلزاتی مثل روی و سرب که بیشتر در صنایع تخصصی مانند باتریسازی کاربرد دارند، ممکن است برای واردات نیاز به مجوزهای خاص از وزارت دفاع یا سازمان انرژی اتمی باشد. بهویژه در خصوص سرب، مقررات زیستمحیطی و ایمنی با دقت بیشتری دنبال میشود و روند واردات فلزات در این گروه باید با حساسیت بالاتری مدیریت شود.
مراحل واردات و ترخیص فلزات
- انتخاب کالا یا خدمت و تامین کننده آن(سورسینگ)
- اخذ کارت بازرگانی
- تعیین روش و ماهیت نوع تجارت خارجی
- جمع آوری اطلاعات در مورد کالای مورد نظر(مکاتبه و مذاکره تجاری) دریافت Quotation
- انتخاب فروشندگان و استعلام کالا و قیمت (ارسال Offer و دریافت Order)
- چانه زنی و مذاکره و انتخاب نهایی
- ارسال درخواست خرید (P/O)
- اخذ پروفرما (P/I)
- اخذ مجوز واردات از وزارت صمت از سامانه جامع تجارت و سایر سازمان های مربوطه
- انعقاد قرارداد بیمه (هماهنگی با شرکت بیمه توسط خریدار)
- ثبت در پرتال ارزی بانک مرکزی توسط بانک عامل و تایین منشا ارز جهت تخصیص
- تخصیص ارز و ارائه تعهدات و وثایق به بانک عامل
- تعیین صرافی در سامانه نیما جهت تامین ارز و پرداخت معادل ریالی
- انجام حواله توسط کارگزار صرافی بانک در کشور ثالث
- تهیه کالا و بسته بندی و تهیه اسناد حمل مطابق با درخواست ما توسط فروشنده
- حمل داخلی به گمرک مبداء و انجام تشریفات گمرکی در مبداء
- انجام بازرسی توسط شرکت بازرس (هماهنگی با شرکت بازرس توسط خریدار)
- حمل بین المللی و اخذ بارنامه تهیه سایر اسناد توسط فروشنده و هماهنگی توسط خریدار
- تحویل اسناد به فروشنده و ارائه به بانک جهت تایید و ظهر نویسی
- تحویل کالا به گمرک مقصد توسط شرکت حمل و صدور اعلامیه ورود کالا توسط شرکت حمل به خریدار
- مراجعه به شرکت حمل و دریافت ترخیصیه و قبض انبار و صورتحساب کرایه حمل و تسویه حساب
- تایید اسناد و صدور اعلامیه تامین ارز توسط بانک عامل و تایین منشا ارز و اخذ کد ساتا
- مراجعه به گمرک و ارائه اسناد و تکمیل اظهارنامه اینترنتی
- انجام تشریفات گمرکی توسط ترخیص کار و اخذ مجوزهای مربوطه و پرداخت هزینه های گمرکی
- اخذ پروانه کد سبز گمرکی و اخد کد بیجک انبار بصورت اینترنتی
- خروج کالا از گمرک و ثبت اطلاعات حمل داخلی در سامانه انبارها
- ارائه کد برگ سبز به بانک عامل جهت رفع تعهد ارزی
ترخیص فلزات از گمرک
برای ترخیص فلزات از گمرک باید مجموعهای از مدارک مانند پروفرما ،بارنامه، فاکتور تجاری، گواهی مبدأ ، قبض انبار و مجوز ثبت سفارش کالا به گمرک ارائه شود. در برخی موارد، نیاز به دریافت مجوزهای استاندارد،بهداشت یا تأییدیه از سازمان انرژی اتمی نیز وجود دارد.
نوع فلز، درصد خلوص، شکل فیزیکی آن (مثل ورق، شمش یا میلگرد) و کشور صادرکننده، همگی بر نرخ تعرفه و مراحل بازرسی هنگام ترخیص انواع فلزات اثر میگذارند. اگر فلز وارد شده شامل دستهبندیهای خاص مثل فلزات پرتوزا یا ضایعات صنعتی باشد، اخذ مجوزهای اضافی الزامی خواهد بود.
در ادامه مراحل ترخیص انواع فلزات، پس از بررسی مدارک و ارزیابی توسط کارشناسان گمرک، اخذ تأییدیه استاندارد برای بسیاری از فلزات مطرح میشود. فلزاتی مانند سرب، روی و آلومینیوم در صورت ورود بهصورت قراضه، باید الزامات محیط زیستی را هم رعایت کنند.
پس از پرداخت حقوق ورودی و انجام بازرسی نهایی، گمرک اجازه خروج را صادر میکند. در این فرآیند، حضور یک ترخیصکار متخصص میتواند باعث تسریع ترخیص فلزات از گمرک شود و مانع از توقفهای طولانی در فرآیند واردات فلزات شود.
انواع فلزات وارداتی
انواع فلزاتی که به کشور وارد میشوند، شامل گروههای متنوعی هستند و هرکدام از آنها شرایط ویژهای برای ترخیص فلزات از گمرک دارند. رعایت دقیق مقررات برای جلوگیری از توقف در فرآیند واردات فلزات اهمیت بالایی دارد. در ادامه، مهمترین فلزات وارداتی و الزامات مربوط به ترخیص انواع فلزات معرفی شدهاند.
آهن و فولاد سهم بالایی از واردات فلزات را به خود اختصاص دادهاند. برای واردات این گروه، دریافت مجوز از سازمان ملی استاندارد الزامی است. نوع محصول مثل ورق، میلگرد یا شمش، میزان کربن موجود و کشور صادرکننده در تعیین تعرفه نقش دارند. در برخی دورهها، برای حمایت از تولید داخلی، محدودیتهایی روی ترخیص فلزات از گمرک اعمال میشود.
مس نیز یکی از فلزات پرمصرف در صنایع مختلف است که بهصورت خام، کاتد، مفتول یا حتی ضایعات وارد میشود. در مورد کاتد و کنسانتره، اخذ مجوز از سازمان انرژی اتمی الزامی است. برای ضایعات مس نیز رعایت شرایط زیستمحیطی ضروری بوده و تخصیص ارز وارداتی آن در اولویتهای بالا انجام میشود که روند واردات فلزات را سریعتر میکند.